شنبه, دی 30, 1396

دکتر عادل پیغامی

عضو هیأت علمی دانشگاه امام صادق (ع)

مقتضیات فرهنگی تاریخی هر کشوری الگوی توسعه و پیشرفت آن کشور را تعیین می‌کند. این درحالی است که کشورها الگوهای مشابهی را نیز در مسایل علمی و تجربی دارند. همه تئوری‌های علمی و در طول تاریخی مربوط به توسعه و پیشرفت در کشورهای دنیا، داشتن الگوی توسعه و پیشرفت بومی مورد اتفاق نظر همه است.
بومی کردن علم یک فرآیند تمدنی است و نیازمند انواع و اقسام شبکه‌های انسانی و اجتماعی و مقتضیات و فرصت‌های تاریخی است. انقلاب فرهنگی کارهای خوبی را در اول انقلاب شروع کرد، بحث از رفتن سراغ اعماق و بومی کردن محتوای آموزشی پروسه‌ها و فرآیندی را دارد که در کوتاه مدت پاسخ نمی‌دهد. به همین دلیل هرگونه اقدامی که شروع کنیم فارغ از این که درست و غلط است بازه آن چند دهه زمان نیاز دارد تا مشخص شود که این نوع نگاهی که داشتیم معنادار هست یا نه.
ستاد تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر ما در شورای عالی انقلاب فرهنگی و هم نهادهای نخبگان ما مثل دانشگاه و حوزه ضمن اقدامات خوبی که دارند سرعت لازم را ندارند و ما هنوز به شبکه کامل اجتماعی و انسانی مورد نیاز در تولید علم نرسیدیم. در حوزه بومی کردن دانش هنوز یک شبکه انسانی و اجتماعی از نخبگان نداریم که به تعاریفی از بومی شدن به وحدت نظر رسیده باشند. علوم انسانی از سوی آموزش عالی، دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها فراموش شده است. وزارت علوم در حوزه علوم انسانی خیلی اقدام دندان‌گیری نکرده حتی وزارت علوم بیشتر نگاه فنی و مهندسی دارد و در فرهنگ سیاست‌گذاری و مدیریتی بیشتر به این حوزه‌ها توجه می‌کند تا علوم انسانی. آموزش و پرورش نیز بعد از سی سال از انقلاب هنوز به علوم انسانی توجه نمی‌کند و دانش‌آموزان نخبه را سمت ریاضی می‌فرستد و ضعیف‌ها را به سمت علوم انسانی هدایت می‌کند و این یعنی این که ما نمی‌خواهیم مدیریت کشورمان دست علوم انسانی باشد.
هنوز آموزش و پرورش و نخبگان این نکته را متوجه نشده‌اند که کشور انقلاب کرده باید خودش را اداره کند و الگوی غربی به درد نمی‌خورد. آموزش و پرورش ما باید نیروهایی این گونه‌ای پرورش دهد و در نظام کنکور افراد را به این سمت سوق بدهند که وارد عرصه‌های مدیریت کشور شوند. هنوز بعد از این همه مطالبات رهبری برای تحول بنیادین در آموزش و پرورش سهم دروس علوم انسانی و اجتماعی اعم از تاریخ و جغرافیا و اقتصاد و حقوق و سیاست زیر ۶ درصد است.
هنوز فهم نیاز به علوم انسانی در بسیاری از مراکز سیاستگذار نیست ممکن است به زبان بیاید ولی خروجی آموزش و پروش و انقلاب فرهنگی و وزارت علوم برای آموزش عالی قریب به صفر بوده و هنوز فهم نیاز انقلاب به علوم انسانی نشده و هنوز فهم نشده که تنگه احد جمهوری اسلامی که می‌تواند از آن ضربه بخورد علوم انسانی است. اغلب قریب به اتفاق معضلات جامعه انسانی از فرهنگ سازی تا مسایل بین الملل تکنولوژی انسانی است که قابل واردات نیست. مجموعه عملکرد نهادهای آموزشی و پرورشی و سیاستگذاری کشور نشان می دهد به رغم حرف‌ها و شعارها تأکید جدی روی علوم اسلامی ندارند.
منبع: oiip.ir